Beslenme Rehberi

0-6 Ay Bebek

İlk ay bebeğinizi yalnızca anne sütü ile besleyiniz.

İlk 6 ayda yalnızca anne sütü ile beslenen bebekler ishal, zatürre gibi bulaşıcı hastalıklara, allerjik hastalıklara daha az yakalanırlar ve daha sağlıklı büyürler.

İlk 6 ay bebeğinizi yalnızca anne sütü ile besleyiniz. Bu aylarda anne sütü ile birlikte verilen ek besinler bebeğin emme gereksinimini azaltacağından anne sütünden yeterince yararlanmasını engeller. İster hastalık durumu olsun ister hava çok sıcak olsun altı aydan önce bebeğinizin anne sütü dışınad suya ya da başka sıvılara (bitkisel çaylar,meyve suyu gibi) ihtiyacı yoktur.

Her emzirmede ilk gelen süt daha az yağ içeren “ön süt”tür. Bebek emmeyi sürdürdükçe sütün bileşimi değişir, yağ miktarı artar. En fazla yağ içeren süt, emzirmenin sonunda salgılanan süttür, buna “son süt” denir. Bebeğin hem önsüte hem de sonsüte ihtiyacı vardır. Bebek memeye doğru yerleştirilip doyana ve memeyi kendisi bırakana kadar memede tutulursa, hem önsütü hem de sonsütü alır. Bebek daha emmek istiyorsa ikinci meme de verilebilir. Eğer bir meme ile beslenmiş ise, bir sonraki emzirmede diğer meme verilmelidir. İki mem verilmişse bir sonraki öğüne son verilen taraftan başlanır. Birçok bebek, tek mermeyi 5-10 dakika emmekle doyar ve uyur. Bazı bebekler ise 20-30 dakikadan önce memeyi bırakmazlar.

Göğüslerinizde süt yapımını artıran en önemli etmen bebeğinizin sık aralıklarla ve yukarıda belirtildiği şekilde uygun teknik ile emzirilmesidir.

Bebeğinizin emmediği durumlarda göğüsünüzü elinizle sağarak ya da bir süt pompası kullanarak mutlaka boşaltınız.

6. Aydan Sonra Beslenme

Bu aylarda anne sütü ile karşılanan besin öğeleri yetersiz kalacağından ek besinlere gereksinim vardır. Öncelikle meyve suyu (elma, üzüm, şeftali…) meyve suyundan 1-2 hafta sonra ise meyve püreleri verilir. Hazırlama sırasında, vitamin kayıplarına neden olabilceğinden ısı ve ışığa uzun süre maruz bırakılmamalı, mikser yerine cam rende tercih edilmelidir. Meyve suyuna alıştıktan sonra ikindide yoğurta başlanır. Sebze çorbalarına (havuç, patates, kabak, bezelye, domates, soğan, karnabahar, pırasa…) tek öğün şeklinde 1-2 hafta aralarla başlanır. Pancar, patlıcan ise nitrit ve nikotin içerdiğinden 1 yaşına kadar önerilmez.

Sebze çorbasına alıştırıldıktan bir hafta sonra sebze püresine geçirilir. Sebze çorbası ve püresi öğle öğünlerine verilir. Yine bu aylarda beslenmede değeri yüksek olan yoğurt, ikindi öğünü, muhallebi ise akşam verilir.

Yukaridakilere ek olarak, ilk günlerde iyice pişmiş yumurta sarısı 1 çay kaşığı kadar verilir. 7 ile 10 gün içerisinde tam yumurta sarısı 1 çay kaşığı kadar verilir. 7 ile 10 gün içerisinde tam yumurta sarısına geçirilir. Genellikle gün aşırı verilir. Yumurta akı alerjiye neden olabilceğinen 1 yaşından önce önerilmez.

  •  Bal 1 yaşından önce önerilmemektedir.
  •  7. Aydan sonra sebze püresinde iki kez çekilmiş dana kıyması (yağsız, sinirsiz) bir çorba kaşığı ilave edilir, daha sonra bebeğe dana eti baharatsız ızgara köfte şeklinde verilebilir.
  •   9. Aydan itibaren makarna, pilav gibi nişastalı besinlerş kuru fasülye, nohut gibi baklagiller diyete eklenir.
  •  10-12. Aydan itibaren bebek aile sofrasına oturtulmalıdır.

Ek besinler ve hazırlanılışı

Meyve Suyu

Meyveler iyice yıkanarak, kabukları soyulur ve cam rendende rendelenir, temiz bir tülbent ile süzülerek suyu elde edilir.

Meyve suyu bebeğinize ilk vereceğiniz ek gıdadır. Mevsime göre elme, şeftali gibi meyvelerin suları ilk başlangıçata kullanmanız için uygundur. Meyve suyu 1-2 tatlı kaşığından başlayarak daha sonra arttırılmak suretiyle bebeğe verilmelidir. Meyve suyuna şeker eklenmemelidir. (Saat 10:00 civarında verilmesi tavsiye edilir.)

Yoğurt Devam Maması İle

Bebeğiniz için daha sağlıklı ve besleyici yoğurdu devam maması ile aşağıdaki şekilde kolayca hazırlayabilirsiniz.

  •  İçme suyunu kaynatıp ılıtınız. Bu sudan 120ml, yoğurt mayalaycağınız küçük bir kaba boşaltınız. Bu suya 6 ölçek devam maması ilave edip, iyice karıştırarak yoğurt yapımında kullanılacak sütü elde ediniz. Elde edilen bütün sıcaklığı 50°C civarında olmalıdır ( daha düşük sıcaklıktaki süt ile mayalayacağınız yoğurt sulu olabilir ve istediğiniz kıvamda tutmayabilir. Ancak lütfen sütü sonradan ısıtmak amacıyla kaynatmayınız.)
  •  Maya olarak kullanıcağınız 1 yemek kaşığı yoğurdu hazırlanan sütten iki kaşığı yoğurdu hazırlanan sütten iki kaşık kadar ayrı bir kaba alarak iyice ezip mamaya ilave ederek karıştırınız. Yoğurdun mayalanması için üzerini sıkıca örtüp uygun bir ortamda en 4 saat bekletiniz. İkindi öğüdünde verilmelidir.
  •  Bir tatlı kaşığından başlanır ve miktarı zamanla artırılır. (Saat 15:30 – 16:00 civarında verilmesi)

Yoğurt Süt İle

Süt kaynatılır,elin dayanabilceği kadar soğutulur. 1 lt süt içine 1 çorba kaşığı yoğurt, 1-2 kaşık sütle sulandırılarak eklenir ve yavaşça karıştırılır. Hareket ettirmeden, sıcaklığını koruyabilecek şekilde 3-4 saat bekletilir.

Sebze Çorbası

4 su bardağı su 2 orta boy havuç, 1 orta boy patates 45-50 dakika ağzı kapalı kapta pişirilir. Tel süzgece aktarılır, hiç ezmeden süzülerek sebzelerin suyu bir kaba akıtılır.

1 çay kaşığı ince irmik ilave edilerek 200 ml’ye getirilir, birkaç taşım kaynatılır, ılıtılarak yedirilir (öğlen verilmesi tavsiye edilir).

Basit Sebze Püresi: Yukarıdaki gibi pişirilir. Tel süzgeçten havuçlar ve patatesler tamamiyle ezilerek püre haline getirilir. İçine bir çay kaşığı irmik ilave edilerek yukarıdaki şekilde mamanın hazırlanması sağlanır (buna sebze çorbasına başladıktan 1 hafta sonra geçilir).

Karışık Sebze püresi: 4 su bardağı su, 2 orta boy havuç, 1 orta boy patatese ek olarak 1 tatlı kaşığı pirinç ve her gün bir yenisi ilave edilen mevsimlik yeşil sebzeler (örneğin; 3-4 kerevizin taze kök yaprağın, yaprak ıspanak, semizotu…) tel süzgeçten geçirilir, 1 çay kaşığı irmik ilave edilerek 5 dk. daha pişirilir. (buna da basit sebze püresine başlandıktan 1 hafta sonra geçilir).

Tam Sebze Püresi: Yukarıdaki gibi pişirilen sebze püresine 1 çay kaşığı taze pastörize yağ veya sıvı zeytinyağı eklenerek hazırlanır. (Buna da karışık sebze püresine başlandıktan 1 hafta sonra geçilir).

Muhallebi

Hazır karışık mamaları (içme suyuyla hazırlanan) veya devam mamalarıyla hazırlanan muhallebi önerilir. Devam mamasıyla hazırlanan muhallebinin tarifi:

1 su bardağı su, 2-3 tatlı kaşığı pirinç unu ile karıştırılarak iyice pişirilir. Ateşten indikten sonra biraz soğuyunca 6-8 ölçek devam maması ilave edilir. (Akşam saat 20:00 civarında verilmesi tavsiye edilir).

Kahvaltı

Akşamdan tuzu alınması amacı ile suda bekletilmiş peynir +1/8 haşlanmış yumurta sarısı (giderek arttırılır) +reçel veya pekmez hazırlanmış mama içerisine hazırlanmış devam maması konularak ezilir. (Bebek bu karışıma alıştıktan sonra yiyecekler ayrı ayrı verilebilir). İçine ekmek içi ve 2-3 adet bisküvi eklenebilir.

9-12 Ay Bebeğin Beslenmesi

Çocuğunuz için bu dönemde özel yiyecekler hazırlamanıza gerek yoktur. Yetişkinler için pişirileb tüm ev yemekleri az yağlı püreler halinde bebeğe verilebilir.

Sabah;

Kahvaltı

1 bardak süt (180 ml süt+bebek maması)

1 yumurta sarısı

1 tatlı kaşığı yağ

1 ince dilim ekmek/kepekli veya 3-4 bebe bisküvisi

Ara; Meyve püresi+yoğurt

Öğle; Kıymalı sebze püreleri

Dolma içleri, Sebzeli köfteler

Kuru baklagil püreleri

Bir dilim ekmek içi (sebzelerle)

Akşam; Muhallebi (veya öğünün aynısı) sebze olarak bakla ve patlıcan bebek beslenmesinde tercih edilmez. Bir yaşına basan bebekler aile sofrasına oturtulur, kendi kendine yemesi için teşvik edilir. Diğer sütlü besinlerin yanı sıra günde bir bardak süt içmesine özen gösterilir.

1-5 Yaş Çocuk Beslenmesi

Dokuz aydan sonra çocuğun temel gıdası olmaktan çıkan anne sütü 2 yaşına dek anne için uygun olan bir zamanda kesilebilir.

Bir yaşından sonra 13-14 aylık çocuğa, çatal kaşık kullanma alıştırmaları yapılabilit. Aile fertleriyle birlikte sofrada oturan çocuğun ayrı tabağı olmalı neyi ne kadar tükettiğine dikkat edilmelidir.

Bu dönemde çocuklar günde dört öğün beslenmeli, temel besin gruplarından (süt ve sütlü gıdalar, etler, yumurta ve baklagiller, sebze ve meyveler unlu ve nişastalı besinler) yeterli ve dengeli tüketilmelidir.

Ülkemizde en sık yapılan hatalardan biri çocuğu yemek suyuyla beslemektir. Hiçbir besleyici değer olmayan bu beslenme biçimi uygulanmamalıdır.

 Hergün et ve baklagillerden bir ikisi beslenme listesinde bulunmalıdır.

Her gün bir yumurta yedirmelidir. Düzenli et verilen çocuklara gün aşırı olabilir.

Fazladan bir öğün meyve vermek sebzenin yerini tutabilir. Meyve suları da meyvenin yerine geçebilir. Günde bir iki kez nişastalı besinler üç dilim ekmek beslenme listesinde bulunmalıdır.

Çocuklara olabildiğince erken dönemde kendi kendilerine çatal kaşık kullanarak yemeleri öğretilmelidir. Her çeşit şekerleme, pasta, kek dondurma sık sık verilmemesi gereken yiyeceklerdir.

Öğün arasında çocuğa şekerleme vermek iştahı azaltarak yetersiz beslenmeye yol açtığı gibi diş çürümelerin de önde gelen nedenidir.

Çay, kahve verilmesi içerdikleri uyarıcı maddeler nedeniyle sinirliliğe yol açtığından bu içecekleri çocuklara hiç tattırmamak en iyisidir.

Bu dönemde çocuklar ağız ve diş sağlığı konusunda eğitilmelidir. 1.5-2 yaşına gelen çocuğun bir diş fırçası olmalı, macunsuz fırçalama eğitimi verilmelidir. 3. yaştan itibaren diş macunu kullanmaya başlanabilir.

Günde bir ya da iki kez sebze verilmelidir.

Bebeğinize 1 Yaşından Önce Aşağıdaki Besinleri Vermekten Kaçınmalısınız

Bal

Yumurta akı

İnek sütü (yoğurt ve peynir inek sütü ile hazırlanabilir)

Çikolata kakao

Çilek, domates, kivi, fıstık ezmesi gibi alerji potansiyeli yüksek gıdalar

Deniz ürünleri

Şarküteri ürünleri (salam, sosis, sucuk)

Konserve ve dondurulmuş gıdalar

Çay, kahve

Kola ve gazoz gibi gazlı içecekler

Katkılı, tuzlu, salçalı, baharatlı hazır gıdalar

Kuruyemiş, patlamış mısır, pastil, sakız gibi boğulmaya neden olabilcek taneli yada yapışkan besinler (4 yaşına kadar verilmemeli).

Aşı Takvimi

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir